Richtlijn: het CHC - model

Toelichting en standpunt bij het hanteren van het Cattell - Horn - Carroll intelligentiestructuurmodel (CHC) bij het bepalen van cognitieve vaardigheden

 

Vooraf een korte toelichting over het CHC-model

Het CHC-model is een actueel ‘psychometrisch ‘intelligentiemodel. Resing (2007) zegt hierover bv.:  “ …. Ondanks kritiek op de psychometrische intelligentietheorieën dient benadrukt te worden dat deze modellen tot nu toe het best onderzocht en empirisch onderbouwd zijn en tot op heden voor de praktijk van de testontwikkeling de meest bruikbare modellen zijn…” (Verschueren, K. , Kooman, H. 2007, p.109).  Ook in de cursussen Psychodiagnostiek van prof. Karine Verschueren (KULeuven) en prof. Johnny Fontaine & Mark Schittekatte (UGent) krijgt dit model een uitgebreide bespreking en positieve evaluatie.

 

Het CHC - model

Het CHC-model, voorgesteld door PhD Dawn P. Flanagan, geldt actueel als één van de best uitgewerkte modellen. Het model geeft zicht op de aanwezige intelligentiestructuur en de samenstellende cognitieve vaardigheden. Het model is hiërarchisch opgebouwd in drie niveaus of strata. Bovenaan bevindt zich ‘G’ (General Factor). Er onder  – op het tweede niveau – bevinden zich de Brede Cognitieve Vaardigenheden (BCV) zoals “Vloeiende intelligentie” (Gf), “ Kwantitatieve intelligentie “(Gq), “Gekristalliseerde intelligentie” (Gc), enz.  Elke BCV rust op zijn beurt – op een onderliggend niveau – op een reeks aansluitende nauwe cognitieve vaardigheden (NCV). Intelligentie (sub-)tests zijn operationaliseringen voor het testen van NCV. Het is op dit niveau dat intelligentietesten toelaten de intelligentie ‘binnen te komen’. Het zijn ‘deuren tot …’ die via de NCV leiden naar de aansluitende bovenliggende BCV en op deze wijze toelaten facetten van het cognitief functioneren in kaart te brengen.

Hoe meer verschillende BCV’s getoetst worden hoe beter de ‘uiteindelijke G’ kenbaar wordt. Het is dan ook duidelijk dat een ‘goede’ G - inschatting onmogelijk kan gebeuren door het toetsen van slechts één BCV, laat staan één NCV.

In onderstaande PDF is een schema ter verduidelijking terug te vinden (bron: prodiagnostiek.be) en een tabel die een vergelijking weergeeft qua intelligentietests, vaak gehanteerd in Vlaanderen en de vraag beantwoordt: "Welke 'Brede Cognitieve Vaardigheden' (BCV’s) vinden we terug in de subtests van de belangrijkste IQ-tests in Vlaanderen?"  Voor meer informatie over het CHC-model en de toepassingen in Vlaanderen verwijzen we naar de website van het Psychodiagnostisch Centrum van Thomas More.

 

BFP-richtlijn in verband met het CHC model

De Commissie erkent en juicht toe dat CHC-model gehanteerd wordt bij het bepalen van cognitieve vaardigheden in Vlaanderen  (net zoals in de rest van de wereld). Het CHC-intelligentiemodel kent in de actuele praktijk (en zeker in CLB) een terecht hoge vlucht. Het biedt vele directe handelingsgerichte inzichten en handvatten om het kind/jongere/volwassene in zijn of haar cognitief functioneren beter en gedifferentieerder te begrijpen,  te benoemen en te helpen én als dusdanig een betere en meer faire diagnostiek te realiseren en optimale begeleidingsbeslissingen te nemen. De BFP-Commissie Psychodiagnostiek stelt verder dat om aanspraak te maken op de titel ‘Algemene intelligentietest’ (a), leidend naar een algemeen IQ (G), de test minstens vier BCV’s dient te toetsen waaronder zeker Gf/Gq en Gc. Voorbeelden hiervan zijn o.a. de Wechsler intelligentieschalen en de KAIT. Intelligentietesten die hier niet aan voldoen zijn specifiek (s) bij afwezigheid van Gf/Gq en/of Gc. De SON-R schalen zijn voorbeelden van ’s-tests’. Ze toetsen enkel Gf en Gv.

 

Referenties

  • Flanagan,D.P., Mc Grew, K.S. & Ortiz, S.O. (2000). The Wechsler Intelligence Scales and Gf-Gc Theory. A Contempary Approach to Interpretation. Boston: Allyn & Bacon.
  • Flanagan, D. & Harrison P. (Eds.), (2012). Contemporary Intellectual Assessment: Theories, Tests and Issues (3rd edition). NY: Guilford. 
  • Magez,W., Bos,A. ,De Cleen, W., Rauws,G. & Geerinck,K.( 2012). CAP-Basisvademecum. Coördinatieteam Antwerpen voor Psychodiagnostiek -CAP vzw , 2930 Brasschaat.
  • Verschueren, K. & , Kooman, H. (2007). Handboek diagnostiek in de leerlingbegeleiding. Maklu, Antwerpen.

 

 

 
Deel dit bericht
Deel dit bericht